اضطراب تصویر بدن در مردان؛ وقتی عضلانی نبودن نگران‌کننده می‌شود

وقتی صحبت از نارضایتی از تصویر بدن می‌شود، اغلب ذهن‌ها به سمت زنان می‌رود. اما تعداد فزاینده‌ای از مردان هم با نوعی اضطراب بدنی دست‌وپنجه نرم می‌کنند که کمتر درباره‌اش صحبت می‌شود: ترس از این‌که به‌اندازه کافی عضلانی، قوی یا «مردانه» به‌نظر نرسند. این پدیده را گاهی «عضله‌گرایی» یا در حالت شدیدتر «دیسمورفی عضلانی» می‌نامند.

این اضطراب از کجا می‌آید؟

• استانداردهای رسانه‌ای غیرواقعی: تصاویر بدن‌های تراش‌خورده در فیلم، تبلیغات و شبکه‌های اجتماعی، معیاری تقریباً دست‌نیافتنی برای بدن «ایده‌آل» مردانه ساخته‌اند
• پیوند فرهنگی قدرت با ارزش شخصی: در بسیاری از فرهنگ‌ها، تصور می‌شود بدن قوی مساوی است با کنترل، اعتمادبه‌نفس و جذابیت
• مقایسه در باشگاه و فضای مجازی: دیدن مداوم بدن‌های دیگران، به‌ویژه در فضاهایی مثل باشگاه یا اینستاگرام، مقایسه ناخودآگاه را تشدید می‌کند

نشانه‌هایی که ارزش توجه دارند

• ورزش‌کردن اجباری حتی هنگام خستگی، آسیب‌دیدگی یا بیماری
• رژیم‌های غذایی سخت‌گیرانه یا مصرف بی‌رویه مکمل برای افزایش حجم عضلانی
• اجتناب از موقعیت‌هایی که بدن دیده می‌شود، مثل استخر یا ساحل
• بررسی مکرر بدن در آینه یا برعکس، اجتناب کامل از دیدن خودشان

تأثیر این اضطراب بر زندگی روزمره

این نگرانی معمولاً به‌ظاهر «سالم» به‌نظر می‌رسد، چون با ورزش و تغذیه پیوند دارد، اما وقتی از یک انگیزه سالم فراتر رفته و به یک وسواس تبدیل شود، می‌تواند بر روابط، اعتمادبه‌نفس و حتی سلامت جسمی فرد (از طریق تمرین بیش‌ازحد یا مکمل‌های نامناسب) تأثیر منفی بگذارد.

چطور با این اضطراب کنار بیاییم؟

• تلاش کنید ارزش خود را از عملکرد بدن (چه کارهایی می‌تواند انجام دهد) بسنجید، نه فقط ظاهر آن
• مصرف رسانه‌های اجتماعی مرتبط با بدنسازی افراطی را محدود کنید
• اگر ورزش به یک اجبار تبدیل شده، نه یک انتخاب لذت‌بخش، این علامت هشدار را جدی بگیرید
• در صورت نیاز، با یک روان‌شناس درباره ریشه‌های این اضطراب صحبت کنید، به‌ویژه اگر با اختلال غذایی یا افسردگی همراه شده باشد

مردانه‌بودن به یک اندازه یا شکل بدنی خاص محدود نمی‌شود؛ این باور، هرچند رایج، واقعیت ندارد و به قیمت آرامش روانی بسیاری از مردان تمام می‌شود.

پرسش‌های متداول

آیا اضطراب تصویر بدن فقط مخصوص کسانی است که به باشگاه می‌روند؟

خیر، این اضطراب می‌تواند در هر مردی، صرف‌نظر از سبک زندگی‌اش، وجود داشته باشد و لزوماً با ورزش‌کردن یا نکردن مرتبط نیست.

دیسمورفی عضلانی چه فرقی با انگیزه سالم برای تناسب اندام دارد؟

تفاوت اصلی در کنترل است؛ وقتی ورزش و تغذیه از یک انتخاب آگاهانه به یک اجبار پراضطراب تبدیل شود که زندگی روزمره را محدود می‌کند، دیگر سالم نیست.

چرا مردان کمتر درباره این موضوع صحبت می‌کنند؟

هنجارهای فرهنگی رایج، ابراز نگرانی درباره ظاهر را برای مردان «غیرمردانه» جلوه می‌دهند و همین سکوت، مشکل را پنهان و پایدار نگه می‌دارد.

اگر حس می‌کنید نگرانی از ظاهر بدنی‌تان دارد زندگی روزمره یا رابطه‌تان با ورزش و غذا را کنترل می‌کند، صحبت با یک روان‌شناس می‌تواند به شما کمک کند رابطه سالم‌تری با بدن خودتان بسازید.