اسکرول‌کردن در شبکههای اجتماعی می‌تواند بی‌آنکه متوجه شویم، نگاه ما به بدنمان را تغییر دهد؛ شناخت این تأثیر، اولین قدم برای مراقبت از تصویر بدنی سالم است.
چند دقیقه اسکرول‌کردن در اینستاگرام کافی است تا بسیاری از ما ناخودآگاه شروع کنیم به مقایسه بدنمان با تصاویری که می‌بینیم. این تجربه آن‌قدر رایج شده که شاید دیگر متوجه اثرش نباشیم؛ اما پژوهش‌های روان‌شناسی نشان می‌دهند شبکههای اجتماعی می‌توانند تأثیر واقعی و قابل‌اندازه‌گیری بر «تصویر بدنی» و خلق‌وخوی ما داشته باشند.
تصویر بدنی چیست و چرا اهمیت دارد؟
تصویر بدنی به نگرش، احساسات و باورهایی گفته میشود که هر فرد نسبت به بدن خودش دارد. این تصویر لزوماً با واقعیت فیزیکی بدن هم‌خوانی ندارد؛ فردی می‌تواند از نظر ظاهری کاملاً سالم باشد، اما تصویر بدنی منفی داشته باشد. تصویر بدنی منفی با اعتماد به نفس پایین، اضطراب اجتماعی و در موارد شدید، اختلالات خوردن رابطه دارد.
شبکههای اجتماعی چگونه تصویر بدنی را تحت تأثیر قرار می‌دهند؟
پژوهشی که توسط فاردولی و همکارانش انجام شد، بهطور مشخص نشان داد که استفاده از فیس‌بوک، به‌ویژه در زنان جوان، با افزایش نگرانی درباره تصویر بدنی و کاهش خلق‌وخو همراه است؛ به‌ویژه زمانی که کاربران خود را با تصاویر همسالانشان مقایسه می‌کنند. این پژوهش نشان داد که این تأثیر منفی، بیشتر از تماشای تصاویر افراد ناشناس یا سلبریتی‌ها، ناشی از مقایسه با «همسالان» بود؛ چون این مقایسه واقعی‌تر و شخصی‌تر احساس میشود.
چرا این مقایسه‌ها گمراه‌کننده‌اند؟
- بیشتر تصاویر شبکههای اجتماعی، منتخب، ویرایش‌شده و آراسته هستند
- ما لحظات «پشت‌صحنه» زندگی دیگران را نمی‌بینیم، فقط بهترین لحظاتشان را می‌بینیم
- الگوریتم‌ها معمولاً محتوای «ایده‌آل‌سازی‌شده» را بیشتر نمایش می‌دهند
نشانه‌های تأثیر منفی شبکههای اجتماعی بر تصویر بدنی
- احساس بی‌ارزشی یا نارضایتی بعد از اسکرول‌کردن طولانی
- مقایسه مکرر خود با اینفلوئنسرها یا دوستان
- تمایل به ویرایش شدید عکس‌های خود پیش از انتشار
- اضطراب یا اجتناب از عکس‌گرفتن و اشتراک‌گذاری تصاویر واقعی
چگونه رابطه سالم‌تری با شبکههای اجتماعی بسازیم؟
راهکارهای عملی
- فالوکردن حساب‌هایی که حس خوبی به شما می‌دهند، نه فقط حساب‌های «ایده‌آل»
- تعیین زمان مشخص برای استفاده از شبکههای اجتماعی
- یادآوری آگاهانه اینکه تصاویر منتشرشده، بازتاب کامل واقعیت نیستند
- تمرین قدردانی از توانمندی‌های بدن، فراتر از ظاهر آن
چه زمانی باید کمک حرفه‌ای گرفت؟
اگر نگرانی درباره تصویر بدنی به بخش بزرگی از فکر روزانه شما تبدیل شده، یا با رفتارهای کنترل‌گر درباره غذا و ظاهر همراه است، مشورت با یک روان‌شناس می‌تواند به بازسازی رابطه سالم‌تر با بدن و ذهنتان کمک کند.
سوالات متداول
آیا حذف شبکههای اجتماعی راهحل قطعی است؟
لزوماً نه؛ آگاهانهشدن نسبت به الگوی استفاده و نوع محتوایی که دنبال میکنیم، معمولاً مؤثرتر از حذف کامل است.
چرا با اینکه می‌دانم تصاویر ویرایش‌شده‌اند، باز هم مقایسه می‌کنم؟
مقایسه اجتماعی یک واکنش خودکار و طبیعی ذهن انسان است؛ دانستن این واقعیت به‌تنهایی همیشه کافی نیست، اما آگاهی و تمرین می‌تواند اثر آن را کاهش دهد.
آیا این موضوع فقط مختص نوجوانان است؟
خیر، بزرگسالان نیز بهطور گسترده تحت تأثیر مقایسه اجتماعی در فضای مجازی قرار میگیرند.
آیا تصویر بدنی منفی همیشه به اختلال خوردن منجر میشود؟
همیشه خیر، اما یکی از عوامل خطر شناختهشده برای اختلالات خوردن، تصویر بدنی منفی مزمن است؛ به همین دلیل توجه زودهنگام اهمیت دارد.
اگر احساس می‌کنید نگاهتان به بدن و ظاهرتان آرامش شما را گرفته، صحبت با یک روان‌شناس می‌تواند به‌شکلی محرمانه و بدون قضاوت به شما کمک کند تصویری سالم‌تر از خود بسازید.
برچسب‌ها
منبع
عنوان اصلی منبع
Social comparisons on social media: The impact of Facebook on young women's body image concerns and mood
نویسندگان
Fardouly J, Diedrichs PC, Vartanian LR, Halliwell E
مجله
Body Image
سال انتشار
۲۰۱۵
بازبین علمی
حدیث رستگار
تاریخ آخرین بازبینی
۱۳ مرداد ۱۴۰۵
مقالات مرتبط
بی‌انگیزگی و بی‌حوصلگی؛ وقتی هیچ‌چیز میل انجام دادن ندارد
چرا گاهی هیچ کاری میل انجام دادن ندارد؟ دلایل بی‌انگیزگی، تفاوت آن با تنبلی، قدم‌های کوچک فعال‌سازی رفتاری و نشانه‌هایی که ممکن است به افسردگی اشاره کنند.
تمرین‌های عملی برای رهایی از ترس از قضاوت دیگران
چند تمرین مشخص و گام‌به‌گام برای کم کردن ترس از قضاوت دیگران: آزمایش رفتاری، مواجهه تدریجی، بازگرداندن توجه به بیرون و جمله‌های خودشفقتی که می‌توانید همین هفته شروع کنید.
اولین تجربه زندگی مستقل دختران جوان؛ از خوابگاه تا خانه اجاره‌ای
رفتن به خوابگاه یا اولین خانه‌ی مستقل، هم‌زمان هیجان و دلتنگی دارد. با چالش‌های روانی زندگی مستقل برای دختران جوان و راه‌های سازگاری، مدیریت تنهایی و ساختن روال سالم آشنا شوید.