چگونه روده بر خلق و خو تأثیر می‌گذارد

وقتی از «احساس درونی» یا «حس ششم» صحبت می‌کنیم، اغلب به صورت استعاره‌ای حرف می‌زنیم. اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که معده واقعاً با مغز صحبت می‌کند و ماهیت این تبادل می‌تواند بر خلق و خوی ما تأثیر بگذارد.

هر بیست ثانیه یک‌بار، ریتم معده ضربان می‌زند و انقباضاتی را هدایت می‌کند که به هضم غذا کمک می‌کنند. این ریتم الکتریکی که به نام «موج معدی» شناخته می‌شود، زمانی اندازه‌گیری می‌شود که آزمودنی‌ها در یک اسکنر تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) استراحت می‌کنند تا فعالیت مغزی آن‌ها نظارت شود. سپس هر شرکت‌کننده پرسشنامه‌هایی درباره اضطراب، افسردگی، استرس، خستگی و بهزیستی کلی تکمیل می‌کند.

مغزهایی که هماهنگی بیشتری با ریتم معده داشتند، به‌ویژه در بخش‌هایی از مغز که توجه و خودبازتابی را کنترل می‌کنند، تمایل به همبستگی با سلامت روان ضعیف‌تر داشتند. کسانی که هماهنگی کمتری داشتند، معمولاً آرام‌تر، شادتر و متعادل‌تر بودند. دانشمندان این را به عنوان یک «امضای معده-مغز» سلامت روان توصیف می‌کنند - یک ریتم بیولوژیکی که نشان می‌دهد روده و ذهن چگونه در لحظه با هم هماهنگ هستند

جایی که فکر با روده ملاقات می‌کند

اکنون ما بیشتر درباره نقش پیچیده‌ای که معده در احساسات ما ایفا می‌کند، یاد می‌گیریم. روده میلیون‌ها سلول عصبی دارد که برخی آن را «مغز دوم» می‌نامند. اطلاعات به طور مداوم از طریق عصب واگ - بزرگراه ارتباطی اصلی بدن بین روده و ساقه مغز - جریان می‌یابد.

حتی سیگنال‌های سریع‌تر از سلول‌های تخصصی روده به نام نوروپادها می‌آیند - سلول‌های حسی کوچکی که مانند نورون‌ها عمل می‌کنند. آن‌ها می‌توانند مواد مغذی یا تغییرات در محیط معده را تشخیص دهند و در میلی‌ثانیه سیگنال‌هایی به مغز ارسال کنند. نوروپادها همراه با عصب واگ و سیگنال‌های هورمونی، یک گفتگوی مداوم بین معده و ذهن ایجاد می‌کنند.

وقتی استرس داریم، ریتم‌های معده ما اغلب نامنظم می‌شوند. وقتی آرام هستیم، تثبیت می‌شوند. این مطالعه نشان می‌دهد که میزان قفل شدن مغز روی این ریتم‌ها ممکن است تعیین کند که آیا احساس کنترل یا غرق شدن داریم.

وقتی هماهنگی به فشار تبدیل می‌شود

افرادی که ارتباط معده-مغز بیشتری داشتند، سلامت روان ضعیف‌تری گزارش کردند. یک احتمال برای این موضوع: در طول استرس یا اضطراب، مغز بیش از حد به سیگنال‌های بدنی توجه می‌کند و هر لرزش و چرخش را رصد می‌کند. این نوع آگاهی بیش از حد می‌تواند احساسات معمولی - مانند یک ضربان قلب جا افتاده یا درد در معده - را تهدیدآمیز جلوه دهد. در حالت‌های احساسی سالم، به نظر می‌رسد مغز فاصله انعطاف‌پذیرتری حفظ می‌کند و ریتم‌های بدن را بدون غرق شدن در آن‌ها متوجه می‌شود.

آنچه روده می‌تواند به ذهن بیاموزد

این مطالعه به یک ایده رو به رشد وزن می‌دهد: سلامت روان فقط چیزی نیست که در مغز ظاهر می‌شود، بلکه چیزی است که هم به مغز و هم به بدن مرتبط است.

آنچه این تحقیق در نهایت به ما یادآوری می‌کند این است که زندگی درونی ما انتزاعی نیست، بلکه عمیقاً فیزیکی است. معده و مغز در گفتگوی مداوم هستند و گاهی این گفتگو می‌تواند اشتباه پیش برود. برای درک ذهن، شاید باید با گوش دادن به بدن شروع کنیم.

منبع

Haseltine, W.A. (2026). How the Gut Shapes Mood. Psychology Today.