پارورزیس یا شرم ادراری، ناتوانی در ادرار کردن در حضور یا نزدیکی افراد دیگر است که میتواند سفر، اشتغال و زندگی اجتماعی فرد را بهشدت محدود کند. در این مقاله علائم، علل و راههای درمان آن را میخوانید.
تصور کنید در یک سفر طولانی با اتوبوس، در فرودگاه شلوغ یا در دستشویی محل کار، با وجود نیاز شدید، بدنتان بهسادگی اجازه ادرار کردن نمیدهد؛ چون کسی در نزدیکی شماست یا احتمال شنیده شدن صدا وجود دارد. این تجربه برای بسیاری از افراد، نه یک استثنای گاهبهگاه بلکه یک الگوی مزمن و بسیار آزاردهنده است که در روانشناسی با نام «پارورزیس» (Paruresis) یا «سندرم مثانه خجالتی» شناخته میشود.
پارورزیس دقیقاً چیست؟
پارورزیس نوعی زیرمجموعه از اضطراب اجتماعی است که در آن فرد در حضور یا نزدیکی دیگران - حتی در فاصله شنیدن صدا - قادر به ادرار کردن نیست، در حالیکه در تنهایی کامل، این مشکل کاملاً برطرف میشود. این وضعیت طیف گستردهای دارد: از دشواری خفیف در دستشوییهای شلوغ محل کار، تا ناتوانی کامل در استفاده از هر دستشویی عمومی، حتی وقتی کسی در فاصله چند اتاق دورتر باشد. مکانیسم زیربنایی این حالت، انقباض غیرارادی عضله اسفنکتر مثانه در پاسخ به اضطراب است؛ بدن بهطور خودکار در پاسخ به ترس قضاوت شدن، «قفل» میشود.
نشانهها و پیامدها
- ناتوانی در ادرار کردن در دستشوییهای عمومی، بهخصوص با پیسوارهای بدون درب یا فضای مشترک
- اضطراب شدید پیش از هر موقعیتی که ممکن است نیاز به دستشویی عمومی پیش بیاید
- محدود کردن مایعات مصرفی پیش از سفر، جلسه یا رویداد اجتماعی
- برنامهریزی دقیق مسیرها بر اساس دسترسی به دستشویی خصوصی یا خلوت
- اجتناب از فعالیتهایی مانند سفر هوایی طولانی، کمپینگ یا حتی برخی مشاغل با آزمایش ادرار اجباری
- شرم و انزوای اجتماعی ناشی از پنهان کردن این مشکل حتی از نزدیکترین افراد
چرا این مشکل ایجاد میشود؟
تجربه شرمآور در گذشته: تمسخر شدن، مورد قضاوت قرار گرفتن، یا یک تجربه ناخوشایند در دستشویی عمومی در کودکی یا نوجوانی، از شایعترین علل شروع این الگوست. اضطراب اجتماعی زمینهای: افرادی که بهطور کلی نگران قضاوت دیگران هستند، بیشتر مستعد ابتلا به پارورزیساند. چرخه تشدیدکننده: هر تجربه ناموفق، اضطراب مربوط به تجربه بعدی را افزایش میدهد و این چرخه بهمرور تثبیت و شدیدتر میشود. کمالگرایی و حساسیت به قضاوت: بسیاری از مبتلایان افرادی بسیار وظیفهشناس و نگران نظر دیگران هستند، ویژگیای که در سایر حوزههای زندگی نیز خود را نشان میدهد.
راههای درمان
مانند سایر اشکال اضطراب اجتماعی، درمان مواجههای تدریجی مؤثرترین رویکرد شناختهشده است؛ فرد بهکمک درمانگر، گامبهگام و با کنترل کامل، موقعیتهایی را تجربه میکند که فاصله زمانی و مکانی با دیگران بهتدریج کاهش مییابد، بدون فشار برای رسیدن سریع به هدف نهایی. تکنیکهای آرامسازی عضلانی و تنفس عمیق، پیش از هر مرحله مواجهه، به کاهش انقباض غیرارادی کمک میکنند. درمان شناختی-رفتاری نیز بر بازبینی افکار مرتبط با قضاوت دیگران و کاهش حساسیت به آن تمرکز دارد. مهم است بدانیم پارورزیس یک مشکل جسمی صرف نیست و اغلب بدون درمان روانشناختی هدفمند بهبود نمییابد.
پرسشهای متداول
آیا پارورزیس یک مشکل پزشکی است؟
ریشه اصلی آن روانی-اضطرابی است، هرچند حتماً باید ابتدا علل پزشکی احتمالی توسط پزشک بررسی و رد شوند.
آیا این مشکل فقط مردان را درگیر میکند؟
خیر، اگرچه بهدلیل ساختار پیسوارهای باز، در مردان شایعتر گزارش میشود، اما زنان نیز میتوانند به این نوع اضطراب مبتلا شوند.
آیا پارورزیس با گذشت زمان خودبهخود بهبود مییابد؟
معمولاً نه، بهخصوص اگر فرد بهطور مداوم از موقعیتهای محرک اجتناب کند؛ اجتناب مداوم این الگو را تثبیت میکند.
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کرد؟
اگر این مشکل سفر، اشتغال یا زندگی اجتماعی شما را محدود کرده، وقت گفتوگو با یک روانشناس متخصص اضطراب فرارسیده است.
اگر شرم ادراری زندگی روزمره، سفر یا آرامش اجتماعی شما را محدود کرده، بدانید این یک مشکل شناختهشده و قابلدرمان است، نه ضعفی شخصی. مشاوران ما میتوانند با احترام کامل به حریم خصوصی شما، همراه این مسیر باشند.
> برای گفتوگو محرمانه درباره این موضوع، همین امروز وقت مشاوره رزرو کنید.
برچسبها
منبع
عنوان اصلی منبع
Is "shy bladder syndrome" (paruresis) correctly classified as social phobia?
نویسندگان
Hammelstein, P., & Soifer, S.
مجله
Journal of Anxiety Disorders
سال انتشار
۲۰۰۶
بازبین علمی
حدیث رستگار
تاریخ آخرین بازبینی
۷ مهر ۱۴۰۵
مقالات مرتبط
مونوفوبیا: ترس از تنها بودن
مونوفوبیا یا اتوفوبیا یعنی ترس شدید و غیرمنطقی از تنها بودن، حتی برای مدت کوتاه، که میتواند به وابستگی افراطی و اضطراب مزمن منجر شود. در این مقاله با علائم، علل و راههای درمان آن آشنا میشوید.
اضطراب شنبهها: نگرانی پیش از شروع هفته کاری
اضطراب شنبهها یعنی نگرانی و افت خلقی که در ساعات پایانی آخر هفته، پیش از شروع هفته کاری جدید، بسیاری از افراد را درگیر میکند. در این مقاله با علل و راههای مدیریت آن آشنا میشوید.
اِمِتوفوبیا: وقتی ترس از استفراغ زندگی را محدود میکند
اِمِتوفوبیا یعنی ترس شدید و غیرمنطقی از استفراغ کردن یا دیدن استفراغ دیگران که میتواند رفتارهای اجتنابی گستردهای در غذا خوردن، سفر و روابط اجتماعی ایجاد کند. در این مقاله با علائم، علل و درمان آن آشنا میشوید.